Blog
Hakkımda
İletişim
2025

GÜNÜBİRLİK HAYATLAR/ IRVIN YALOM

Kitap ile İyileşme adımları

Yapay Zeka Destekli Blog

Blog
Hakkında
FAQs
Authors

Events
Shop
Patterns
Themes

Twenty Twenty-Five

Designed with WordPress

Zülfü Livaneli – Bir Kedi, Bir Adam, Bir Ölüm

Eleştirel ve Yorumsal Okuma

Livaneli bu romanında büyük olaylar, karmaşık kurgular ya da dramatik sürprizler peşinde değildir. Aksine, küçük görünen bir hayat kesitinin içine büyük varoluşsal soruları sızdırır. Roman, adında da işaret ettiği gibi üç temel eksen üzerine kuruludur: kedi, adam ve ölüm. Bu üçlü, aslında insanın dünyadaki yerini sorgulayan simgesel bir düzlemi temsil eder.

1. Adam: Modern Yalnızlığın Temsili

Romanın merkezindeki “adam”, belirgin bir birey olmaktan çok, herkes olabilecek kadar genelleştirilmiş bir figürdür. Adı, mesleği ya da toplumsal kimliğiyle değil; iç dünyası, sessizliği ve kırılganlığıyla var olur. Bu tercih, Livaneli’nin bilinçli bir estetik tutumudur: Okur, adamda kendini bulabilsin diye.

Adam, modern hayatın içinde bağ kurmakta zorlanan, varoluşunu anlamlandırmakta yetersiz kalan bir bireyi temsil eder. Ne dramatik bir acısı vardır ne de büyük bir trajedisi; asıl trajedi anlamsızlık hissidir. Bu yönüyle roman, Albert Camus’nün “sessiz yabancılaşma” temasını anımsatır; fakat Livaneli bunu daha sıcak, daha insani bir dille sunar.

2. Kedi: Masumiyet ve Sessiz Bilgelik

Kedi figürü romanda son derece işlevseldir. Kedi, konuşmaz; açıklamaz; yargılamaz. Sadece vardır. İşte bu “sadece var olma” hali, romanın felsefi kalbini oluşturur.

Kedi:

İnsanın karmaşasına bulaşmaz
Ölümü doğal bir döngü olarak kabul eder
Anlam aramaz, ama anlamlıdır

Bu bağlamda kedi, insanın kaybettiği doğal bilgelik hâlini simgeler. Adamın kediyle kurduğu ilişki, bir sahiplikten çok, sessiz bir yoldaşlıktır. Kedi, adamın hayatındaki boşluğu doldurmaz; ama o boşluğun fark edilmesini sağlar.

3. Ölüm: Korkutucu Değil, Kaçınılmaz

Livaneli’nin ölüm tasviri ne melodramatiktir ne de sarsıcı. Ölüm, romanda yüksek sesle bağırmaz; usulca yaklaşır. Tıpkı gerçek hayatta olduğu gibi.

Roman, ölümü bir son olarak değil, hayatın doğal bir parçası olarak ele alır. Asıl sarsıcı olan ölümün kendisi değil; insanın ölmeden önce yaşayamamış olmasıdır. Bu noktada Livaneli, okuru şu soruyla baş başa bırakır:

“Ölümden mi korkuyoruz, yoksa yaşamamış olmaktan mı?”

Dil ve Anlatım

Livaneli’nin dili bilinçli biçimde sade ve durudur. Bu sadelik, yüzeysellik değil; arınmış bir anlatımdır. Cümleler kısa, ritmi sakin, duygusu ölçülüdür. Yazar, okuru etkilemek için zorlamaz; okurun kendi duygusunu kurmasına alan açar.

Bu yönüyle roman, “yüksek edebiyat” iddiası taşımaz ama derin bir edebi sezgiye sahiptir. Sessizliği, boşlukları ve söylenmeyeni önemser.

Eleştirel Değerlendirme

Romanın en güçlü yanı, küçük bir hikâyeyle büyük bir varoluş meselesini düşündürebilmesidir. Ancak bu aynı zamanda zayıf noktası olarak da görülebilir: Olay örgüsü beklentisi olan okurlar için roman fazla durağan ve “olaysız” gelebilir.

Fakat bu bir eksiklik değil, bilinçli bir tercihtir. Livaneli burada bir hikâye anlatmaktan çok, bir ruh hâli kurar.